Çin güvenlik güçleri tarafından 15 Ocak 2014 tarihinde 70 yaşındaki annesiyle beraber evinden apar topar götürülüp hapse atılan Doğu Türkistanlı Uygur Akademisyen İlham Tohti'nin idam edilebileceği söyleniyor. 

 

Çin işgal hükümeti tarafından 15 Ocak 2014’te 70 yaşındaki annesiyle beraber haksız yere tutuklanan, daha sonra annesi serbest bırakılan Doğu Türkistanlı Uygur akademisyen İlham Tohti'nin idam edilebileceği söyleniyor. İlham Tohti'nin avukatı Li Fangping yaptığı açıklamada, Tohti'yi bölücülük ve vatan hainliği ve dış güçlerle işbirliği yapmakla suçlayan Çin hükümetinin Tohti'yi ortadan kaldırmak istediğini, bu yüzden de idam cezası verebileceğini kaydetti. Doç. Dr. İlham Tohti hala tutuklu, ailesi ve avukatı ile görüşmesine izin verilmeyen akademisyenin durumu tüm dünyadan tepki toplamaya devam ediyor.

 

New York merkezli ve Türkiye dahil dünyanın bir çok  ülkesinde şubesi bulunan ve etkin ve prestij faaliyetleri ile tanınan  Uluslararası Gazeteciler Birliği (PEN) 5 Mayıs’ta 2014 yılı Barbara Goldsmith  adına verilen “ Bağımsızlık İçin Yazmak” ödülünü Dr.Tohti’ adına Newyork’ta düzenlenen özel bir törenle Dr.Tohtı’nin ABD’nin İndiana Üniveresitesinde öğrenim gören Kızı Gevher Tohti’ye takdim etti.

 

Çin'in başkenti Pekin'deki Merkezi Milletler Üniversitesinde akademisyen olan İlham Tohti, Çin Halk Cumhuriyetini, 1984 yılında kabul ettiği Özerk Bölge yasasında Uygur Türklerine tanınan hakların verilmesini istemişti.  Çin’in bu yasaya aykırı davrandığı, İnsan hakları ihlalleri konusunda dünya kamuoyuna önemli açıklamalar yapmıştı. Dünyaca tanınan bir akademisyen olan Tohti'nin eşi ve avukatı Çin'in aldığı bu kararı değerlendirdi. Tohti'nin eşi Güzel Nur Hanım, Çin yönetiminin Tohti'yi ayrımcılıkla suçladığını, bu iddianın oldukça komik ve saçma bir iddia olduğunu, eşinin Çin’in toprak bütünlüğünü savunan insan hakları savunucusu olduğunu ifade etti.

 

Uluslararası Af Örgütü, Uluslararası PEN Klubü ve pek çok batılı insan hakları örgütleri Çin’in Doç. Dr. İlham Tohti’ni tutuklamasını şiddetli kınadı. Tohti’nin kızı Cevher, Amerika Kongresinde babasının suçsuz olduğu doğrusundaki bilgilendirme toplantısında konuştu ve konuşmasında babasının suçsuzluğunu vurguladı.

 

Doç. Dr. İlham Tohti ile ilgili söz konusu habere ilişkin olarak Dünya Uygur Kongresi Yürütme Kurulu Başkan Yardımcısı, Ankara Üniversite Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Erkin EMET, TÜRKSAM için şu değerlendirmelerde bulundu:

           

Doç. Dr. İlham Tohti, Uygur halkının yasal hak ve hukukunun Çin yasalarına göre pratikte hayata geçirilmesini, 1984’te kabul edilen Özerk Bölge Yasasındaki Maddelerin uygulanması talebiyle, Çin’in toprak bütünlüğüne saygılı olarak, sağduyulu bir şekilde barış ve diyalog yolu ile Uygur sorununu çözülmesine yönelik faaliyetler yürütmüştür. Buna rağmen Çin Hükümetinin Tohti’yi apar topar tutuklaması Çin’deki insan hakları ihlallerinin ne durumda olduğunun açık bir göstergesidir. Çin uluslararası yasaları ve hatta kendi yasalarını hiçe sayarak Uygurlara yönelik soykırım politikasını artarak sürdürmektedir. Başta Türkiye Cumhuriyeti devleti olmak üzere Türk Cumhuriyetlerinin hükümetlerinin ve Sivil Toplum Örgütlerinin Doç. Dr. İlham Tohti’nin serbest bırakılması için yasal haklarını kullanarak gerekli tepkileri göstermeleri gerekir. AB, ABD ve Japonya’daki medya ve sivil toplum kuruluşları Dr. İlham Tohti’nin serbest bırakılması konusunda çeşitli etkinlikler düzenlerken maalesef bu konu Türk Dünyasında gündeme gelmemektedir.