Türkiye ekonomisinde geçen hafta TÜİK tarafından açıklanan İşsizlik İstatistikleri ile Maliye Bakanlığı tarafından açıklanan Bütçe Gerçekleşmeleri ve Hazine Müsteşarlığı tarafından açıklanan Merkezi Yönetim Brüt Borç Stoku öne çıkmıştır. Diğer taraftan Tarım Ürünleri Üretici Fiyat Endeksi ile Yurt Dışı Üretici Fiyat Endeksi açıklanmıştır.

 

İşgücü Göstergeleri

 

  • Temmuz 2017 dönemine ilişkin işgücü verilerine göre işsizlik oranı bir önceki aya göre 0,5 puan aratarak yüzde 10,7 olarak gerçekleşmiştir.
  • İşsiz sayısı geçen yılın aynı ayına göre yaklaşık 119 bin kişi artarak 3 milyon 443 bin kişi olmuştur.
  • İşgücüne katılma oranı yüzde 53,7, istihdam oranı ise yüzde 48 olarak gerçekleşmiştir.
  • İşsizlik oranı 15-24 yaş arası genç nüfus için geçen yılın aynı ayına göre 1,3 puan artarak yüzde 21,1 seviyesine yükselmiştir.
  • Genç nüfustaki işsizlik sorunun yanında toplam genç nüfusun yüzde 26,7’si ne çalışmakta ne de eğitim görmektedir.
  • Türkiye’nin temel yapısal problemlerinden biri olan kadın istihdamı incelendiğinde kadınların işgücüne katılım oranı, genel itibarıyla çok düşük olmakla birlikte 2016 yılında yüzde 33 iken 2017 yılı Temmuz ayında yüzde 34,3 düzeyine çıkmıştır. İstihdam oranı ise yüzde 29,3 olarak gerçekleşmiştir.
  • Kadınlarda işsizlik 2016 yılı Temmuz ayına göre 0,6 puan artarak yüzde 14,6 seviyesine çıkmıştır. Kadın işsizlik oranı lise, mesleki ve teknik lise ile yükseköğretim eğitim gruplarında sırasıyla yüzde 21,2, yüzde 20,4 ve yüzde 21 olarak gerçekleşmiştir.
  • Kadın istihdamı yükseköğretim görenlerde geçen yıla göre 0,5 puan azalmasına rağmen yüzde 57,2 ile nispeten olumlu gerçekleşmiş ancak diğer tüm eğitim gruplarında çok düşük düzeyde kalmıştır.
  • Diğer taraftan istihdam edilenler kapsamında yer alan kadınların yüzde 25’inden fazlasını ücretsiz aile işçileri oluşturmaktadır
  • Hükümet işsizliğin azaltılması amacıyla bir seferberlik başlatmış ve istihdama yönelik teşvik uygulaması 9 Şubat 2017 tarihinde 687 sayılı OHAL KHK’sı ile yürürlüğe girmiştir.
  • Söz konusu teşvik uygulamasının sonuçlarına yönelik hükümet kanadından çok olumlu açıklamalar olsa da TÜİK istatistikleri baz alınarak hesaplama yapıldığında Şubat-Temmuz 2017 döneminde 1 milyon 802 bin kişilik istihdam sağlanmış iken, 2016 yılının aynı döneminde ise 1 milyon 180 bin kişilik istihdam sağlandığı görülmektedir. Buna göre Şubat – Temmuz 2017 döneminde istihdam teşviki paketi ile geçen seneye göre yaklaşık 622 bin kişilik ek istihdama katkıda bulunulmuştur.

 

Bütçe Gerçekleşmeleri

 

  • 2017 yılı Eylül ayına ilişkin Bütçe Gerçekleşmeleri Raporuna göre Eylül ayında merkezi yönetim bütçe gelirleri 48 milyar TL, bütçe giderleri ise 54,4 milyar TL olmuş bütçe yaklaşık 6,4 milyar TL açık vermiştir.
  • Ocak-Eylül 2017 döneminde ise 456,6 milyar TL bütçe geliri elde edilirken 488,2 milyar TL bütçe gideri gerçekleşmiştir.
  • 2016 yılının ilk 9 ayında -12 milyar TL bütçe açığı verilmiş iken 2017 yılının aynı döneminde -31,6 milyar TL bütçe açığı verilmiştir.
  • 2016 yılı Ocak-Eylül döneminde 29,6 milyar TL faiz dışı fazla verilmişken 2017 yılının aynı döneminde faiz dışı fazla 15 milyar TL düzeyine gerilemiştir.
  • 2016 yılı Ocak-Eylül döneminde 41,7 milyar TL faiz gideri gerçekleşmiş iken 2017 yılının aynı döneminde faiz gideri 46,6 milyar TL olmuştur.
  • Ocak-Eylül döneminde en büyük harcama kalemi yaklaşık 204 milyar TL ile cari transferler olmuştur. Cari transferler kalemi bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 21,8 oranında artış göstermiştir.
  • Göstergeler mali yapıda bozulmaya işaret etmektedir.

 

Merkezi Yönetim Brüt Borç Stoku

 

  • 2017 yılı Eylül ayı itibarıyla merkezi yönetim brüt borç stoku bir önceki aya göre yaklaşık 22 milyar TL artarak 842,5 milyar TL olmuştur.
  • İç borç stoku bir önceki aya göre 10,3  milyar TL artarken, dış borç stoku 11,7  milyar TL artmıştır.
  • Borçlanmada ağırlıklı olarak devlet tahvili tercih edilmiştir. Bunun yanı sıra uluslararası tahvil ve hazine bonosu da kullanılmıştır.

 

Yurtdışı Üretici Fiyat Endeksi

 

  • Yurt Dışı ÜFE, Türkiye içinde üretimi yapılarak yurt dışına ihraç edilen malların üretici fiyatlarındaki değişimi ölçmekte olup 2017 yılı Eylül ayında bir önceki aya göre 0,12 oranında, bir önceki yılın Aralık ayına göre yüzde 9,17 oranında, bir önceki yılın aynı ayına göre ise yüzde 24,05 oranında artmıştır.
  • Sektörel bazda bir önceki aya göre enerji grubunda yüzde 2,75 oranında artış yaşanmıştır. Bir önceki yılın aynı ayına göre ise enerji grubu yüzde 44,42 oranında artış göstermiş imalat sanayi artış oranı ise yüzde 24,2 olmuştur.
  • Ana sanayi grupları bazında bir önceki yılın aynı ayına göre en yüksek artış yüzde 26,96 ile ara malında gerçekleşmiş bunu 22,1 ile sermaye malı takip etmiştir.

 

Tarım Ürünleri Üretici Fiyat Endeksi

 

  • Tarım Ürünleri ÜFE, 2017 yılı Eylül ayında bir önceki aya göre yüzde 1,88 oranında, yılbaşından bu yana yüzde 10,43 oranında, bir önceki yılın aynı ayına göre ise yüzde 11,48 oranında artmıştır.
  • Tarım Ürünleri ÜFE, geçen yılın aynı ayında yüzde 4,39 oranında artmışken 2017 yılı Eylül ayı artış hızı yüzde 11,48 ile geçen senenin yaklaşık 2,5 katı olmuştur.
  • Sektörel bazda bakıldığında Ormancılık bir önceki aya göre yüzde -0,97 oranında azalmışken 2016 yılı Eylül ayına göre yüzde 28,15 oranında artmıştır