Türkiye ekonomisinde geçen hafta TÜİK tarafından açıklanan İşgücü İstatistikleri, Tarım Ürünleri Üretici Fiyat Endeksi ile Maliye Bakanlığı tarafından açıklanan Bütçe Gerçekleşmeleri öne çıkmıştır. Diğer taraftan TÜİK Sanayi Ciro Endeksini açıklamış ayrıca TL’nin değer kaybı devam etmiştir.

 

İşgücü Göstergeleri

 

  • Ağustos 2017 dönemine ilişkin işgücü verilerine göre işsizlik oranı bir önceki aya göre 0,1 puan azalarak yüzde 10,6 olarak gerçekleşmiştir.
  • İşsiz sayısı geçen yılın aynı ayına göre yaklaşık 89 bin kişi azalarak 3 milyon 404 bin kişi olmuştur.
  • İşgücüne katılma oranı yüzde 53,7, istihdam oranı ise yüzde 48 olarak gerçekleşmiştir.
  • İşsizlik oranı 15-24 yaş arası genç nüfus için geçen yılın aynı ayına göre 0,7 puan artarak yüzde 20,6 seviyesine yükselmiştir.
  • Genç nüfustaki işsizlik sorunun yanında toplam genç nüfusun yüzde 28’i ne çalışmakta ne de eğitim görmektedir.
  • Türkiye’nin temel yapısal problemlerinden biri olan kadın istihdamı incelendiğinde kadınların işgücüne katılım oranı, genel itibarıyla çok düşük olmakla birlikte 2016 yılında yüzde 33,1 iken 2017 yılı Ağustos ayında yüzde 34,3 düzeyine çıkmıştır. İstihdam oranı ise yüzde 29,1 olarak gerçekleşmiştir.
  • Kadınlarda işsizlik yüzde 15 seviyesinde gerçekleşmiştir. Kadın işsizlik oranı lise, mesleki ve teknik lise ile yükseköğretim eğitim gruplarında sırasıyla yüzde 20,8, yüzde 21,8 ve yüzde 21,9 olarak gerçekleşmiştir.
  • Kadın istihdamı yükseköğretim görenlerde geçen yıla göre 0,7 puan artarak yüzde 57,1 ile nispeten olumlu gerçekleşmiş ancak diğer tüm eğitim gruplarında çok düşük düzeyde kalmıştır.
  • Diğer taraftan istihdam edilenler kapsamında yer alan kadınların yüzde 25’inden fazlasını ücretsiz aile işçileri oluşturmaktadır.

 

Tarım Ürünleri Üretici Fiyat Endeksi

 

  • Tarım Ürünleri ÜFE, 2017 yılı Ekim ayında bir önceki aya göre yüzde 1,78 oranında, yılbaşından bu yana yüzde 12,39 oranında, bir önceki yılın aynı ayına göre ise yüzde 14,19 oranında artmıştır.
  • Tarım Ürünleri ÜFE, 2016 yılı Ekim ayında 2015 yılına göre 2,86 oranında artmışken 2017 yılı Ekim ayı artış hızı yüzde 14,19 ile geçen senenin yaklaşık 5 katı olmuştur.
  • Sektörel bazda bakıldığında Ormancılık bir önceki aya göre yüzde 2,47, tarım ve avcılık ürünleri yüzde 1,85 oranında artarken balıkçılık, balık sezonunun açılmasının etkisiyle yüzde -1,99 oranında azalmıştır.

 

Bütçe Gerçekleşmeleri

 

  • 2017 yılı Ekim ayına ilişkin Bütçe Gerçekleşmeleri Raporuna göre Ekim ayında merkezi yönetim bütçe gelirleri 52,8 milyar TL, bütçe giderleri ise 56,2 milyar TL olmuş bütçe yaklaşık 3,4 milyar TL açık vermiştir.
  • Ocak-Ekim 2017 döneminde ise 509,4 milyar TL bütçe geliri elde edilirken 544,4 milyar TL bütçe gideri gerçekleşmiştir.
  • 2016 yılının ilk 10 ayında -12,1 milyar TL bütçe açığı verilmiş iken 2017 yılının aynı döneminde -35 milyar TL bütçe açığı verilmiştir.
  • 2016 yılı Ocak-Ekim döneminde 32,4 milyar TL faiz dışı fazla verilmişken 2017 yılının aynı döneminde faiz dışı fazla 15,2 milyar TL düzeyine gerilemiştir.
  • 2016 yılı Ocak-Ekim döneminde 44,6 milyar TL faiz gideri gerçekleşmiş iken 2017 yılının aynı döneminde faiz gideri 50,1 milyar TL olmuştur.
  • Ocak-Ekim döneminde en büyük harcama kalemi yaklaşık 225,1 milyar TL ile cari transferler olmuştur. Cari transferler kalemi bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 23,1 oranında artış göstermiştir.
  • Göstergeler mali yapıda bozulmaya işaret etmektedir.

 

Sanayi Ciro Endeksi

 

Sanayi Ciro Endeksi sanayi faaliyetlerindeki ciro değişikliği ile pazar büyüklüklerine ilişkin fikir vermesi bakımından önemlidir.

  • Sanayi Ciro Endeksi, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış olarak 2017 yılı Eylül ayında, bir önceki aya göre yüzde 2,8 oranında artmıştır.
  • Geçen yılın aynı dönemine göre ise 15 Temmuz menfur darbe girişiminin oluşturduğu düşük baz etkisi nedeniyle yüzde 32,2 oranında artış göstermiştir.
  • Sermaye malı yüzde 9 ile bir önceki aya göre en yüksek artış gösteren ana sanayi grubu olmuştur. Yıllık olarak en yüksek artış ise yüzde 49,6 ile dayanıklı tüketim malı grubunda olmuştur.

 

Öne Çıkan Diğer Konular

 

  • TL’de yaşanan değer kaybı devam etmiştir.
  • ABD’nin Halkbank’a yaptırım uygulaması ihtimali mali sistemin uluslararası itibar kaybı boyutunun da etkisiyle Türk mali sistemi tehdit etmektedir.  
  • Daha önceki bültenlerde de ifade edildiği üzere ekonomi tek başına bir değişken olmayıp siyasi ve sosyal gelişmelerden etkilenmektedir. Bu kapsamda normal şartlar altında yurt içinde soruşturulup sonuca bağlanabilecek bir dava, uluslararası bir sorun haline gelmiş ve ikili ilişkilerin ötesinde sonuçlar doğurmaya başlamıştır.
  • Diğer taraftan bugüne kadar uygulanan basiretsiz para politikası nedeniyle piyasanın Merkez Bankası müdahalelerine tepkisi de sonuç vermemektedir. Kaldı ki, Merkez Bankası’nın müdahale yöntemleri de sonuç doğurmaktan uzaktır.
  • Yaşanan gelişmeler yapısal sorunların yanı sıra özellikle son yıllardaki yanlış politikalar ve seçim ekonomisinin etkisi ile Türk ekonomisinin kırılganlığının boyutunu da göstermiştir.
  • Petrol fiyatlarındaki artış mevcut durumda da önemli bir sorun olan cari açığın daha da büyümesine sebebiyet verecektir.
  • Kamu mali yapısı bozulma eğilimindedir. Bütçe açıkları artmakta, faiz dışı fazla azalmakta, borçlanma artmaktadır.
  • Yapısal reform gerekliliği, geçerliliğini korumakla birlikte kısa vadede hükümetin tedbir alması ve ekonomi üzerindeki baskıyı azaltması gerekmektedir.