Çin devlet medyası, Şincan’ın güneyinde 28 Temmuz’da patlak veren kanlı olaylarda 96 kişinin hayatını kaybettiğini duyurdu. Resmi haber ajansı Şinhua, Şincan Uygur Özerk Bölgesi’nin Kaşgar iline bağlı Yarkent ilçesinde Pazartesi günü meydana gelen, “saldırılarda 37 sivilin öldüğünü, 59 ‘teröristin’ ise polis tarafından öldürüldüğünü” bildirdi.

 

Bölge ÇKP Sekreteri Zhang Chunxian’in verdiği bilgileri aktaran Şinhua, 13 sivilin yaralandığını ve 215 kişinin tutuklandığını da kaydetti, ancak olaylarda yaşamını yitiren polis ya da asker olup olmadığını belirtmedi. Çin devlet medyası ise saldırganların Yarkent’in Elişku ve Hangdi kasabalarında karakol ve hükümet binalarına saldırıp, araçları tahrip ettiğini öne sürmüştü.

 

ABD merkezli Hür Asya Radyosu muhabiri Şöhret Hoşur’un bölgedeki görgü tanıklarıyla yaptığı söyleşide anlatıldığına göre, kadınlar iki evde grup Halide ibadet yaparken, Çin güvenlik güçleri müdahale etmiş, çok sayıda kadın öldürülmüştür. Bununla başlayan olaylar 3 köye sıçramıştır. Hür Asya Radyosuna açıklama yapan kimliğini açıklamak istemeyen kişi bu olayda öldürülen kişilerin sayısının 2000 civarında olduğunu ileri sürdü.

 

Saldırının “Doğu Türkistan İslami Hareketi’yle yakın bağlantılı olan Nuramat Savut tarafından planlandığının ileri sürüldüğü haberde, Savut’un 2013 yılından beri ayrılıkçılık ve dini aşırıcılık propagandası yaptığı belirtildi. Pekin yönetimi, varlığı tartışmalı olan bu örgütü şiddet eylemlerinden sorumlu tutuyor.

 

Çin medyasına göre, Şincan Uygur Özerk Bölgesi’nde son 2 yılda meydana gelen olaylarda ölenlerin sayısı 300’e yaklaştı. Bu yılın ilk 6 ayındaki çok sayıda şiddet eyleminde toplam 76 kişi hayatını kaybederken, bu sayı bu haftaki olaylarla 170’i aştı.

 

Kaşgar kentindeki İdgah Camii İmamı Cuma Tahir, Çarşamba günü uğradığı bıçaklı saldırıda hayatını kaybederken, katil zanlısı olduğu iddia edilen 2 Uygur aynı gün polis tarafından vurulmuştu. Bununla birlikte Hotan ilinin Karakaş ilçesinde Perşembe günü de 9 Uygur, yine polis ateşiyle öldürülmüştü.

           

Doğu Türkistan’da artan şiddet olaylarına ve Yarkent İlçesinde 96 kişinin öldüğü, çok sayıda kişinin yaralandığı olaylara ilişkin olarak Dünya Uygur Kongresi Yürütme Kurulu Başkan Yardımcısı, Ankara Üniversite Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Erkin EMET, TÜRKSAM için şu değerlendirmelerde bulundu:

 

“Çin uzun yıllardan beri Doğu Türkistan’da Uygur Türklerini yok etme politikası uygulamakta. Çin bu politikasına son yıllarda hız vermiştir.  Özellikle Sovyetler Birliğinin parçalanmasıyla Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinin bağımsızlığı Çin’in korkutmuştur. 1993-yılında bir genelge yayınlayarak Ana Dilde Eğitimi kaldırma kararı almıştır. 2003-yılında ana dilde eğitimi tamamen kaldırmıştır. Asırlardır ana dilde eğitim gören Uygur Türklerinin ana dilde eğitim hakkı elinden alınmıştır. Bunun yanı sıra Uygurların dini özgürlüğü tamamen elinden alınmıştır. Son yıllarda Uygur Türklerine yönelik her alanda baskılar artmış dayanılmaz hale gelmiştir. Bugün Uygur Türklerinin kültürel hakları elinden alınmış, siyasi ekonomik baskılar akıl almaz derecede artmıştır, Çin bölge halkının temel problemlerini çözmek için politika Uygulamak yerine devlet terörü uygulamaktadır.”