Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) Connecticut eyaletindeki Newtown kentindeki Sandy Hook İlköğretim Okulu’na 14 Aralık 2012 tarihinde Adam Lanza isimli 20 yaşında bir genç tarafından girişilen silahlı saldırıda 20’si çocuk olmak üzere 26 kişiyi öldürülmesi ve sonrasında Lanza’nın intihar etmesi 2012’nin sonlarında dünyada en fazla ses getiren eylemlerden bir tanesi olmuştur. Connecticut’taki okula düzenlenen bu saldırı aynı zamanda silahlanma ile ilgili güncel tartışmaları devletlerin silahlanması boyutundan bir kez daha bireysel silahlanmanın tehlikelerine çevirmiş, bu konu özellikle ABD basınında ve uluslararası basında tartışmaya açılmıştır.

 

Genel anlamda bakıldığında Stockholm Uluslararası Barış Araştırma Enstitüsü’nün (SIPRI) son raporuna göre 2012 yılında da önceki yıllar gibi dünyadaki en büyük silah tedarikçisinin ABD olması ve yine ABD’nin dünya sıralamasında bireysel anlamda silahlanmada birinci sırada olması, aynı eksende değerlendirildiğinde siyasal mizahçı Scott Burchill’in “Bu kadar çok ülkeyi savaşa hazırlarken nasıl barış içinde çalışabiliriz?” sorusu akıllara gelmektedir.

 

ABD’de Silahlanmanın Boyutları

 

Connecticut eyaletinde gerçekleşen bu olay insanlık adına üzücü bir olay olmakla birlikte sadece saldırganın psikolojik durumu, kişiliği üzerinden değil, ABD’de silaha erişimin kolaylığı üzerinden de okunması gerektiğini göstermektedir. ABD vatandaşlarının silah taşımasıyla ilgili yasal kaynaklarına bakıldığında ise bunun ülkenin kurucu metni olan ABD Anayasasındaki (Bill of Rights) 1789 yılında getirilen II. Düzenleme çerçevesinde ele alındığı görülmektedir. Söz konusu düzenlemede silahlanma hakkı “Düzenli bir milis kuvveti, özgür bir eyaletin güvenliği için gerekli olduğundan, halkın silah bulundurma ve taşıma hakkı ihlal edilmeyecektir” ifadeleriyle tanımlanmıştır.

 

Görüldüğü gibi, ABD’de silah taşımak anayasal bir hak olarak tanımlanmıştır. Yasal boyutunun yanında toplumsal boyuttan bakıldığında ise silahın bir hak olmasının yanında ABD’lilerin yaşam stilinin bir parçası olarak da görülmektedir.

 

Federal Bureau of Investigation (FBI) tarafından Anında Sabıka Sicil Sorgulama Ulusal Sistemi’nde bulunan silah sayısı son beş yıldır düzenli bir biçimde artış göstermektedir. Özellikle 2010 yılında kaydedilen silah sayısı 14.409.616, 2011 yılında 16.454.951’e yükselmiştir. Toplam sayı ise 157.690.937’dir. [1] Bir yıl gibi bir süre içerisinde meydana gelen yaklaşık 2 milyonluk bu artış ABD’li yetkiler tarafından detaylı bir şekilde incelenmelidir. Burada, bu rakamların sadece kayıtlı olan silahlar olduğu dikkate alınmalıdır ki, bir de devreye kayıt dışı silahlar eklendiğinde toplam sayının daha da artacağı hesaba katılmalıdır.

 

Obama’nın Silah(sız)lanma ile İlgili Görüşleri

 

ABD’liler bu yılki Noel kutlamalarında bir yandan tüfekleriyle Noel ağaçları önünde poz verirken öte yanda Noel hediyesi olarak birbirlerine silah almaya devam etmektedir. Bunların karşısında ise ülkede insanların silahlarını geri iade etmeye özendirilmesi adına bazı eyaletlerde hediye çeklerinin verildiği görülmektedir. Siyasi söyleme bakıldığında ise Demokratlar, bireysel silahlanmanın kısıtlanmasına yönelik çeşitli tedbirler alınmasına Cumhuriyetçi kesime nazaran daha sıcak bakmaktadır. Obama ise sorunu, siyaset üstü şekilde politikalarla gidermek amacında olduğunu belirtmiştir. Bu ortamda Obama, Başkan Yardımcısı Joe Biden’a silahsızlanma ile ilgili çalışmalarının koordinasyonu görevini vermiş ve somut adımlar atılması konusunda ilk girişim gerçekleştirilmiştir.

 

ABD Başkanı Barack Hussein Obama, Kongre’ye yaptığı çağrıda sekiz yıl önce kaldırılan “saldırı silahları” yasağının yeniden yürürlüğe konulması, kişilerin geçmişleri araştırılmadan silah fuarlarında satış yapılmasına izin veren hukuki boşlukların giderilmesini istemiştir. [2] Ne var ki, bunun önündeki en büyük engellerden birisi olarak ABD’deki kazancı astronomik sayılabilecek meblağlar olan silah lobisi durmaktadır. Obama’nın başkanlık dönemi incelendiğinde ise yine bireysel bağlamda silahsızlanma ile ilgili uygulamalarına bakıldığında elle tutulur herhangi bir durum göze çarpmamaktadır. Illinois Senatörlüğü döneminde Obama, yarı otomatik silahların tüm çeşitlerinin yasaklanmasına, silahlar üzerinde daha sıkı bir devlet kısıtlamasına ve tabancaların ayda bir olacak şekilde sınırlanmasına yönelik başarısız bir çabası da dahil olmak üzere desteklemekteydi. [3] Obama’nın 1997-2004 arasındaki anlayışı ile olaylara şu anki bakışı karşılaştırıldığında Obama’nın silahlanma ile ilgili görüşlerinin daha “törpülenmiş” olduğu anlaşılmaktadır. Bunların yanında Obama, silahsızlanma taraftarları tarafından tepkiyle karşılanacak yasalara imza atmıştır. 2008 yılının 18 Nisanında ise Philadelphia’da bulunan National Constitution Center’daki (Ulusal Anayasa Merkezi) konuşmasında Barack Obama, “II. Düzenleme’ye ve insanların geleneklerine uyan makul ve anlayışlı silah kontrol tedbirleri alabiliriz [4] ” ifadeleriyle ne suya sabuna dokunmadan her kesime seslenmeye çalışan bir açıklamada bulunmuştur. ABD’de gelecek günlerde yapılacak olan düzenleme, muhtemelen silah tüccarlarını incitmeden halka da gerekli mesajı verilecek şekilde yapılacaktır.

 

Beirtbart isimli internet sitesinde Awr Hawkins, Başkan Obama’nın çocuklarının 11 güvenlik görevlisi tarafından okullarında güvenliklerinin sağlandığına değinilmiştir. Mazbut Amerikanların çocuklarının kurban edilirken Obama’nın çocuklarının okullarında silahlarca sağlanan güvenliğin altında oturduğu söylenmiştir. [5] Bu yazı bir taraftan Obama’nın da silah konusundaki samimiyetini tartışmaya açacak gibi gözükmektedir.

 

“Daha Çok Silah, Daha Güvenli ABD”

 

ABD’de diğer yandan bir kesim de daha güvenli bir Amerika’nın daha çok silah satışıyla sağlanacağı yönünde görüş bildirmektedirler. ABD silah lobisinin önemli merkezlerinden sayılan National Rifle Association – NRA (Ulusal Tüfek Derneği) bu görüşün en ateşli savunucularından biri olarak karşımıza çıkmaktadır.

 

NRA tarafından yapılan açıklamalar toplumun büyük bir kesiminde önemli bir tepki almış ve süreç kurumun protesto edilmesine kadar uzanmıştır. NRA’nın düşüncesine göre kişisel silahlanmadan daha fazla bu durumda rol oynayan etmen ise popüler kültür tarafından şiddetin pompalanması ve gençliğin bundan etkilenmesidir. NRA açıklamasında okullarda güvenliğin silahlı kişiler tarafından sağlanmasını bu durumda getirilebilecek bir çözüm olarak görmektedir. ABD 'nin Ohio eyaletindeki silah kullanımı savunucularının, ateşli silah teknikleri eğitimine ilişkin 24 öğretmene test programı hazırladığı, Arizona eyaleti başsavcısının da her okulda bir öğretmenin silah taşıması gerektiğine dair kanun değişikliği teklifini eyalet meclisine sunduğu belirtilmiştir. [6]

 

Burada asıl önemli husus ise, bu silah lobilerinin devlet ile arasındaki bağlara dikkat çekmek olacaktır. Huffington Post’taki yazısında Ellen Fuldenheim, 2012 yılında NRA’nın seçim kampanyalarına müttefiklerine destek ve düşmanlarını mağlup etmek amacıyla 18 milyon dolar katkıda bulunduğunu belirtmektedir. [7] Yazıda aynı zamanda, NRA’nın Temsilciler Meclisi üyelerine olan yardımların birkaç bin dolar olduğunu, sadece az sayıda kişiye on bin dolar civarında para verildiğini belirterek ve oyların bu derece ucuz olduğu vurgulanmıştır. Örneğin, Cumhuriyetçi Jim Renacci 10 bin 245 dolar ile en fazla para alan kişi olmuştur.

 

Değerlendirme

 

Silah(sız)lanma tartışmaları konusunda ABD’yi yeniden keşfetmeye gerek yoktur. 2012 yılının Temmuz ayında James Holmes isminde 24 yaşındaki bir tıp öğrencisi, Colorado eyaletinin Denver kentindeki Aurora bölgesinde Batman filminin galasında sinema salonuna dalmış ve 12 kişiyi öldürmüş, 50’den fazla insanı da yaralamıştır. Söz konusu saldırı da benzer şekilde Sandy Hook İlköğretim Okulu’na yapılan saldırı gibi en başta üzerinde tartışılmış; fakat sonra gündemdeki ağırlığı kaybolmuştur.

 

 

Amerika Birleşik Devletleri’ndeki saldırganın evinin adeta bir silah deposu olduğu göz önüne alındığında, bireysel silahlanmanın artışı ve silahlara erişimin kolaylığı saldırının sonuçlarının bu denli vahim olmasında önemli bir etkendir. Örneğin, benzer zamanlarda da Çin’de bir okula saldırı olmuş; ama kullanılan aracın bir tüfekten ziyade bir bıçak olması sonuçların ağır olmasını engellemiştir.

 

ABD’deki silah ticaretinin siyasetle girift hale gelen yapısı, ülkede silah bulundurmanın iki yüz yıllık bir yasal bir düzenlemenin ve uzun bir kültürel anlayışın ürünü olması bir anda silahlanma ile ilgili geniş çaplı adımlar atılmasının önünde engeller olarak durmaktadır.  Bunun yanı sıra, yapılması gereken saldırganın hayatından magazinsel kesitler sunmak yerine onu böyle bir davranışa iten nedenlerin araştırılması ve toplumsal tedbirler alınmasıdır. Söz konusu durumun değerlendirilmesi, sadece silahlanmanın artışı üzerine değil, modern toplumun insan yaşamına sundukları da hesaba katılarak detaylı olarak yeni düzenlemelerin yapılması ihtiyacının doğduğu görülmektedir.

 

Dipnotlar

 

[1] Total NICS Background Checks, http://www.fbi.gov/about-us/cjis/nics/reports/20121203_1998_2012_monthly_yearly_totals.pdf, Erişim Tarihi: 28 Aralık 2012.

[2] Obama Bireysel Silahlanmaya Karşı Yeni Önlemler Alacak, http://www.amerikaninsesi.com/content/obama-bireysel-silahlanmaya-karsi-yeni-adimlar-atacak/1568230.html, Erişim Tarihi: 27 Aralık 2012.

[3] Obama, Romney Views Have Evolved Toward Gun Rights, http://www.foxnews.com/us/2012/07/21/obama-romney-views-have-evolved-toward-gun-rights/#ixzz2GKyKpb7P, Erişim Tarihi: 27 Aralık 2012.

[4] Obama Position On Gun Control, http://2012.presidential-candidates.org/Obama/Gun-Control.php, Erişim Tarihi: 27 Aralık 2012.

[5] School Obama's Daughters Attend Has 11 Armed Guards, http://www.breitbart.com/Big-Government/2012/12/23/School-Obama-s-Daughters-Attend-Has-11-Armed-Guards-Not-Counting-Secret-Service, Erişim Tarihi: 28 Aralık 2012.

[6] ABD'de Öğretmenler Silahlanacak, http://m.internethaber.com/News.aspx?q=489355#ixzz2GLdw67Aa, Erişim Tarihi: 28 Aralık 2012.

[7] Forget Wayne LaPierre's 'Monsters': For Gun Control, Focus on NRA Financed Members of Congress, http://www.huffingtonpost.com/ellen-freudenheim/nra-guns-congress_b_2345859.html , Erişim Tarihi: 28 Aralık 2012.